Barlas Tolan Hakkında

Türkiye’de toplumsal olgular ve sorunlar üzerine düşünüş, kökleri on dokuzuncu yüzyıl son çeyreğine kadar uzanan bir düşünsel etkinliktir. Sosyoloji kürsüsünün üniversite çatısı altında örgütlenmesi, dünyadaki örneklerini yakından takip ederek 1914 yılında Ziya Gökalp’in girişimiyle mümkün olmuştur. Ancak Türkiye’nin savaşlar ve darbelerle kesintiye uğramış toplumsal yaşamı, toplumbilimin bir gelenek olarak gelişmesinin önünde ciddi bir engel teşkil etmiştir. Toplumbilimsel çalışmaların, çoğu zaman spekülatif nitelikli ‘sosyal felsefe’ olmaktan kurtulup toplumsal gerçekliğin verileriyle beslenen bir kuramlaştırma çabasına dönüşmesi, sistemli bir çaba olarak ancak bugün emeklilik yaşlarına yeni gelmekte olan toplumbilimcilerin kuşağında tam anlamıyla kurumsallaşmaya başlamıştır. 1940’lı yıllarda doğmuş olan bu kuşak, farklı kaynaklardan beslenme, öncü toplumbilimcilerin açtıkları yoldan ilerleme, üniversite ortamında görece daha rahat çalışma (özellikle 1960’lı yıllarda) olanaklarına sahip olmuş bilim insanlarından oluşmaktadır. Bu kuşağın önemli isimlerinden birisi de Barlas Tolan’dır.

Türkiye’de toplumbilimin yaygınlık kazandığı, farklı etkilere açıldığı ve özgün çözümlemelerini üretmeye başladığı bir dönemde yetişen Prof.Dr. Barlas Tolan, akademik yaşamı boyunca, içinde taşıdığı toplumun hızlı değişmeden kaynaklanan sorunlarına daima duyarlı bir bilimsel tutumu sürdürmeyi başarmıştır. Bu yönde çalışmalar yaparken, hem toplumbilimin bütün kuramsal ve yöntembilimsel birikimine açık durmuş, hem Türkiye’nin kendine özgü toplumbilimsel bileşimlerini kavramsallaştırmaya çalışmıştır. Bu çabasını, yalnızca yerel kaynaklarla beslemek, Türkiye ölçeğinde düşünmek dar görüşlülüğe sapmamıştır. Tam tersine, Türkiye’nin anlaşılmasının, ancak onun küresel pazarla eklemlenme sürecindeki konumunun çözümlemesi üzerinden mümkün olabileceğini çok erken bir evrede sezmiştir. Bu nedenle, Tolan’da, farklı kuramsal kaynaklardan yararlanma, farklı teknikleri bir arada kullanma, en önemlisi, Dünya ölçeğinde süregiden toplumbilimsel çalışmaların Türkiye gerçeğine uyumlandırılması çabası kesintisiz olarak gözlemlenir. Nitekim Tolan, doktora tezinden başlayarak, Türkiye’nin değişme sürecini çok boyutlu anlamlandırma çabasını sürdürmüştür. Bu bilimsel düşünüş çizgisi, benzer bir toplumsal dinamizm karşısında onu anlamlandırmak için en temsil edici birime, kente odaklanan Chicago Okulu toplumbilimcilerinin yöntembilimsel tavrına benzer. Bununla birlikte, Tolan, Türkiye’nin kendine özgü değişme örüntülerini betimlemekle yetinmemiştir; onun Dünya’daki yeri ve küresel kapitalizmin dönüşümü ile olan ilişkisini de göstermiştir. Üstelik, yalnızca kentleşme çalışmalarıyla kendini sınırlamamış, temeldeki değişme sorunsalının kendisini kaçınılmaz olarak götürdüğü düşünme zeminlerine de açılmıştır. Böylece Tolan, kentleşmeden yola çıkarak, çalışma süreci, emek, anomi, yabancılaşma olguları üzerinde durmuş, ancak bunların yalnızca makro boyuttaki sorunlarıyla değil, bireyin dünyasındaki etkileriyle de ilgilenmiştir. Ayrıca, Tolan, bütün bu çalışmalarında, toplumsal gerçekliğin görgül verilerine daima yer vermiş, kuramsal açılımlarını bu gerçeklik çözümlemeleri üzerine geliştirmiştir. Tolan, Türkiye’de toplumbilimin sistemli bir şekilde toplumsal gerçeklik ile ilişki kurmasını sağlayan, toplumbilimi kıymeti kendinden menkul bir sosyal felsefe olmaktan çıkarmak için yoğun çaba sarf eden kuşağın başta gelen temsilcilerindendir.

Son Yazılar

4. Barlas Tolan Konferansları

Değerli meslektaşlarımız, dostlarımız, öğrencilerimiz

Galatasaray Üniversitesi’nin fikir babalarından, kuruluşunda ve gelişmesinde büyük emek sahibi olan, Sosyoloji Bölümü Kurucu Bölüm Başkanı Prof. Dr. Barlas Tolan’ ı kaybedişimizin dördüncü yılını 8 Aralık 2018 günü doldurduk.  2015 yılında değerli hocamızın anısına başlattığımız Barlas Tolan Konferansları dizisinin bu sene dördüncüsünü  düzenliyoruz.  Galatasaray Lisesi’nin  150. yıl etkinlikleri ve Galatasaray  Üniversitesinin kuruluşunun 25. yılı olması  nedeniyle,  konferansımızın  konusunu  ‘Mekteb-i Sultani’den Üniversiteye Bir Eğitim Kurumu Olarak Galatasaray’ olarak belirledik.  20 Aralık 2018, Perşembe günü Galatasaray Üniversitesi Aydın Doğan Oditoryumunda gerçekleşecek olan konferansımıza hepinizi bekliyoruz.

Davetiye ektedir.

  1. 3. Barlas Tolan Konferansları Bir Cevap Yazın
  2. 2. Barlas Tolan Konferansları Bir Cevap Yazın
  3. 1. Barlas Tolan Konferansları Bir Cevap Yazın
  4. Barlas TOLAN’ı kaybettik… Bir Cevap Yazın